هر چند كه مورد پسند بحثهاى علمى و نظرى است ، و لكن قرآن آن را نمىپسندد . دوم اينكه براى فهم آن مسئله ، و تشخيص مقصود آن آيه ، از نظائر آن آيه كمك گرفته ، منظور از آيه مورد نظر را بدست آوريم ، ( آن گاه اگر بگوئيم علم هم همين را مىگويد عيبى ندارد ) ، و اين روشى است كه ميتوان آن را تفسير خواند ، خود قرآن آن را مىپسندد ، چون قرآن خود را تبيان كل شىء ميداند ، آن وقت چگونه ممكن است كه بيان خودش نباشد ، قرآن خود را هدايت مردم و بيناتى از هدى ، و جدا سازنده حق از باطل معرفى نموده ، مىفرمايد : ( هُدىً لِلنَّاسِ ، وَبَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى ، وَالْفُرْقانِ ) ، « 1 » آن وقت چطور ممكن است هدايت ، و بينه ، و فرقان ، و نور مردم در تمامى حوائج زندگيشان باشد ، ولى در ضرورىترين حاجتشان كه فهم خود قرآن است ، نه هدايت باشد ، و نه تبيان ، و نه فرمان ، و نه نور ؟ . قرآن بتمامى افرادى كه در راه خدا مجاهدت مىكنند مژده داده ، كه ايشان را به راه هاى خود هدايت مىكند ، و فرموده : ( وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا ) ، « 2 » آن وقت در مهمترين جهادشان كه همانا فهم كلام پروردگارشان است ، ايشان را هدايت نكند ؟ ( و به فرضيات علمى احاله كند ) ، و چه جهادى اعظم از مجاهدت در فهم كتاب خدا ، و چه سبيلى بهتر از سبيل قرآن بشر را بسوى او هدايت مىكند ؟ ! و آياتى كه قرآن را چنين معرفى مىكند بسيار است ، كه انشاء اللَّه در بحث محكم و متشابه ، در اوائل سوره آل عمران به همه آنها اشاره نموده ، در اطرافش بحث مفصل مىكنيم . باقى ميماند طريقه اى كه رسول خدا ( ص ) و امامان اهل بيت او در تفسير سلوك نموده‌اند ، رسولى كه خدا قرآن را نخست به او تعليم كرده ، و او را معلم سايرين قرار داده ، و فرموده : ( نَزَلَ بِه الرُّوحُ الأَمِينُ ، عَلى قَلْبِكَ ) ، « 3 » ( روح الامين آن را بر قلب تو نازل كرده ) ، و نيز فرموده : ( وَأَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ ، لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ ) ، « 4 » ( ما كتاب را بر تو نازل كرديم ، تا براى مردم بيان كنى ، كه چه چيز براى آنان نازل شده ) . . . ، و نيز فرموده : ( يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِه ، وَيُزَكِّيهِمْ ، وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ ) ، « 5 » ( آيات آن را بر شما ميخواند و شما را تزكيه نموده ، كتاب و حكمت را تعليمتان مىدهد ) . . . و امامان اهل بيت كه رسول خدا ( ص ) ايشان را در حديث مورد اتفاق بين شيعه و سنى ( انى تارك فيكم الثقلين ، ما ان تمسكتم بهما لن تضلوا بعدى أبدا ، كتاب اللَّه و عترتى ، اهل بيتى ، و انهما لن يفترقا ، حتى يردا على الحوض ، من دو چيز گران در شما جانشين مىگذارم ، كه ما دام به آن دو تمسك جوييد ، ابدا بعد از من گمراه نمىشويد ، يكى كتاب خدا ، و يكى عترتم اهل بيتم را ، و اين

--> 1 - سوره البقره - آيه 185 2 - سوره عنكبوت - آيه 69 3 - سوره شعراء - آيه 194 4 - سوره نحل آيه 44 5 - آل عمران آيه 164